We feel devotion
OUT OF THE BOX
Η κατάκτηση του χώρου ξεκινά από την κατανόηση των τριγώνων
Ο Jordan έφτιαξε τους Bulls ή οι Bulls τον Jordan; Πώς μια επίθεση άλλαξε τον τρόπο αντίληψης του μπάσκετ; Πόσοι γνωρίζουμε τον Tex Winter; Ο Phil Jackson δεν κέρδισε μόνο 11 πρωταθλήματα. Κυρίως κέρδισε τους παίκτες του.
Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Λαμπρόπουλος | lampropoulos@basketstories.net
Δημοσιεύτηκε: 17/03/2020 00:56
Το Πυθαγόρειο ίσως είναι το πιο δημοφιλές μαθηματικό θεώρημα και η χρησιμότητά του υπερβαίνει την γεωμετρία. Το αξιοποιούμε περισσότερο από όσο νομίζουμε όπως για παράδειγμα κάθε φορά που χρησιμοποιούμε το GPS για να προσεγγίσουμε ένα άγνωστο σημείο. Αν η γνωστή τριγωνική επίθεση των Bulls και Lakers αποτελούν θεώρημα για το μπάσκετ, τότε ο Tex Winter πιθανώς είναι ο Πυθαγόρας των επιθέσεων.

Ο βοηθός του Phil Jackson ήταν ο καινοτόμος (και όχι ο εμπνευστής) μιας επίθεσης που στιγμάτισε το μπάσκετ για πάνω από 15 χρόνια και το άλλαξε ριζικά ως προς την φιλοσοφία του. Το εντυπωσιακό είναι πως δεν ξεκίνησε ως ανάγκη για άμεση απάντηση στους "Jordan rules" των κακών παιδιών του Detroit. Η συγκεκριμένη εκδοχή της επίθεσης είχε εμφανιστεί από τον Tex στο κολεγιακό μπάσκετ χωρίς να πείθει απόλυτα για την αποτελεσματικότητά της. Ήταν η ίδια φιλοσοφία ανάμεσα στους δύο άντρες που έθεσε το υπόβαθρο για την χρησιμοποίησή της από τους Bulls. Για να μην αδικούμε τον Doug Collins, στην τριετία του στο Chicago (‘86-'89) είχε δοκιμάσει και επιτρέψει την προπόνηση για τον σχηματισμό της τριγωνικής. Η ροπή του προς το κάθετο παιχνίδι και η προτίμηση της μεταφοράς δράσης κοντά στο καλάθι έναντι του μακρινού σουτ ήταν αποτρεπτικά στοιχεία για την επιλογή της τριγωνικής στα κρίσιμα σημεία. Όταν ο Phil το 1989 ανέλαβε τον ρόλο του head coach στους Bulls το σχέδιο που είχε δουλευτεί θα εφαρμοζόταν στην πράξη.

Και οι δύο αντιλαμβάνονταν το μπάσκετ ως εκμετάλλευση χώρου. Κάθε παίκτης πρέπει να καταλαμβάνει συγκεκριμένη θέση εντός παρκέ και να ακολουθεί το πλάνο ώστε καθένας να έχει την σωστή απόσταση κάθε στιγμή. Ο Phil ήταν επίσης καινοτόμος ως προς την διαχείριση της πίεσης και των ανθρώπων. Πίστευε στην ελευθερία δράσης καθώς θεωρούσε πως το μπάσκετ δεν διαφέρει από την ζωή. Αν θέσεις πολλούς περιορισμούς στο άτομο θα σταματήσει να είναι δημιουργικό ή θα σπαταλήσει όλο τον χρόνο σχεδιάζοντας να σπάσει τους κανόνες που τον δεσμεύουν. Παρότρυνε τους παίκτες του να σταματήσουν να κοιτούν το σκορ και να μην φοβούνται την ήττα. Τους απομάκρυνε κάθε πίεση τονίζοντας πως η προσπάθεια είναι πιο σημαντική από τον τίτλο.

Η τριγωνική επίθεση δεν είναι play αλλά μέθοδος. Είναι read and react που οι παίκτες δημιουργούν ένα τρίγωνο από την μία πλευρά, ενώ οι υπόλοιποι δύο στην άλλη δημιουργούν εν δυνάμει ακόμα δύο. Η τοποθέτηση και η κίνηση του κάθε παίκτη είναι προϊόν των κινήσεων και αντιδράσεων της άμυνας παρά μια προκαθορισμένη δράση. Η αντίληψη και ο συγχρονισμός των αθλητών είναι η βάση καθώς η μετατόπιση δράσης υπαγορεύεται από την αντίπαλη άμυνα. Η χωρική διάταξη της επίθεσης πέρα από τα πολλαπλά τρίγωνα που δημιουργούνται χωρίζει το γήπεδο σε δύο μέρη. Ο άξονας είναι η κάθετη γραμμή μεταξύ του χειριστή και του κεντρικού παίκτη ως νοητή γραμμή ένωσης της μπάλας με το καλάθι χωρίζοντας το γήπεδο στα δύο. Από την μία είναι το πεδίο δράσης και από την άλλη η αδύναμη πλευρά που εμπεριέχει δύο παίκτες με ισοκατανεμημένες αποστάσεις.



Στην τριγωνική επίθεση δεν σχηματίζονται σταθερά τρίγωνα καθ' όλη την διάρκεια της επίθεσης. Δημιουργούνται, χάνονται και δημιουργούνται ξανά ως αποτέλεσμα της συνεχούς κίνησης των παικτών. Ο στόχος είναι να δημιουργούνται όσο πιο γρήγορα γίνεται και με τις ιδανικές αποστάσεις. Η αναδιάταξη της άμυνας και οι σταθερά πολλαπλές επιλογές είναι το παραγόμενο αποτέλεσμα ώστε ο κάθε παίκτης που έχει το πλεονέκτημα να εκτελέσει. Ο τρόπος εκτέλεσης αλλά και η θέση πρόσκεινται στην αντίληψη των παικτών. Μπορεί να είναι ένα ελεύθερο μακρινό σουτ, διείσδυση, παιχνίδι στο post ή ότι άλλο δίνει πλεονέκτημα στον εκάστοτε χειριστή.

Συνεπώς πέρα από την αντίληψη και οι πέντε παίκτες πρέπει να κατέχουν τα fundamentals ώστε να συνιστούν απειλή ανά περίπτωση. Το συγκεκριμένο πλάνο είναι συνεργατικό καθώς οι μονάδες πρέπει να λειτουργούν χωρίς εγωισμό δίνοντας την μπάλα γρήγορα ώστε να βρεθεί ο χώρος δράσης. Επίσης απαραίτητο στοιχείο είναι η κίνηση μακριά από την μπάλα καθώς οι αποστάσεις πρέπει να είναι ιδανικές, ενώ οι νέοι σχηματισμοί δημιουργούνται ξανά. Είναι εύλογο πως οι ρόλοι αλλάζουν καθώς νέα τρίγωνα γεννιούνται άμεσα. Το ευφυές σε αυτήν την προσέγγιση είναι πως η ατομική ικανότητα παραμένει στο προσκήνιο. Η τριγωνική δημιουργεί τις προϋποθέσεις εκμετάλλευσης για την μοναδική ατομική ικανότητα του κάθε μέλους. Δεν δημιουργεί εκτέλεση αλλά συνθήκες για εκτέλεση.

Σε ένα απλοϊκό σενάριο για ευκολία, ο χειριστής μπορεί να βρίσκεται την κορυφή στο πρώτο τρίγωνο, μπορεί να βρεθεί στην γωνία μετά από inside cut στο δεύτερο, ενώ να βρεθεί ξανά στην κορυφή χωρίς την μπάλα στο τρίτο στην περίπτωση που η μπάλα δεν ακουμπήσει στο post (μεταβιβάζεται κατά μήκος της περιφέρειας) εκμεταλλευόμενος το screen.





Όπως γίνεται αντιληπτό η εναλλαγή ρόλων σε συνδυασμό με την ταχύτητα εκτέλεσης και κίνησης δημιουργούν ανισορροπία στην αντίπαλη άμυνα και φυσικά miss matches. Στο παράδειγμά μας o "4" από φαινομενικά αμέτοχος βρίσκεται με την μπάλα στα χέρια στο τρίποντο. Αντιστοίχως o "2" έχοντας δώσει το screen βρίσκεται πια σε θέση post που σε ενδεχόμενη αλλαγή εν δυνάμει έχει miss match ή αντίστοιχα ο "1". Το τόσο απλό σενάριο ίσως να μην δίνει ακριβώς το πνεύμα της παραγόμενης ανισορροπίας αλλά φανταστείτε μία επίθεση όπου με διαρκή κίνηση και screens δημιουργεί ξανά και ξανά τέτοια τρίγωνα. Ο στόχος δεν είναι το ελεύθερο σουτ. Είναι φυσικά μια επιλογή αλλά στόχος είναι να βρεθεί το πλαίσιο στο οποίο ο παίκτης μπορεί να εκμεταλλευτεί στο έπακρο το πλεονέκτημά του. Η επιτυχία της προσέγγισης συναντήθηκε τόσο στους Bulls των 90s όσο και στους Lakers των 00s. Το εξαιρετικό στοιχείο είναι πως στην συγκεκριμένη επίθεση στόχος δεν είναι ο ένας. Όμως δημιουργεί τόσο πολλές κινήσεις και μεταβιβάσεις, που επιτρέπει σε όλους να εκτελέσουν όποτε νιώθουν πως έχουν τις κατάλληλες συνθήκες. Παίκτες του επιπέδου Jordan, Pippen, Bryant ή Shaq που μπορούσαν να δημιουργήσουν εκ του μηδενός επιθέσεις καταλαβαίνετε πως έχουν την ευκαιρία εδώ να δράσουν απρόσκοπτα έχοντας μάλιστα πια και τις καλύτερες προϋποθέσεις.

Αυτό είναι το καινοτόμο στοιχείο του Jackson που άλλαξε αργά αλλά εντελώς δραστικά την επιθετική φιλοσοφία του αθλήματος. Έως εκείνη την στιγμή το βασικό μέλημα των προπονητών ήταν η παραγωγή των καλύτερων συνθηκών για το μεγάλο όνομα της ομάδας. Για αυτόν η πραγματική επιθετική δύναμη είναι η πολλαπλή απειλή του συνόλου και η τριγωνική το μέσο επίτευξης. Ο Phil Jackson δεν κέρδισε τυχαία 11 φορές τον τίτλο του πρωταθλητή. Κατάφερε να αντιληφθεί τις ικανότητες των παικτών του και να τους προσφέρει το πλαίσιο ελευθερίας σε ένα καλά οργανωμένο οικοδόμημα από κανόνες. Διαχειρίστηκε τις προσωπικότητες με μοναδικό τρόπο και το σημαντικότερο είναι πως βασίστηκε σε όλους τους παίκτες του. Στα μάτια και το σύστημά του ο καθένας είχε ρόλο και δικαίωμα εκτέλεσης. Η άποψη πως ό,τι κέρδισε το χρωστά στα ονόματα των μεγάλων παικτών του είναι επιφανειακή. Οι Jordan, Pippen, Kobe και Shaq χρωστούν περισσότερα από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι στους Jackson, Winter αλλά και σε παίκτες που τους υποστήριξαν με ακρίβεια και απλότητα όπως ο Kerr ή o Fisher.

Off ball κίνηση, διαρκείς πάσες και διάβασμα του αντιπάλου. Ταχύτητα δράσης και εκτέλεσης με όλες τις μονάδες να ενεργούν. Η επίθεση υπολογίζει των χώρο και εκτελεί στον κατάλληλο χρόνο με υπομονή ώστε να βρει τις σωστές προϋποθέσεις. Η ομάδα καλείται να ενεργήσει ως σύνολο χωρίς εγωισμούς. Ο καθένας μπορεί να αλλάξει ρόλο και θέση διατηρώντας όμως την ισορροπία της ομάδας του. O προπονητής παρουσιάζει το πλαίσιο δράσης επιτρέποντας την ατομική ελευθερία. Σας θυμίζει κάτι; Όταν ο ίδιος ο Steve Kerr δήλωνε πως στοιχεία της επίθεσης των Warriors είναι από την τριγωνική των Bulls τότε κατανοούμε την επιρροή της στο άθλημα (ESPN Magazine Oct. 30, 2017 NBA Preview).

Μπορεί το ίδιο σύστημα 20 χρόνια μετά να μην είναι το ίδιο αποτελεσματικό αλλά ο τρόπος που επηρέασε συνολικά το μπάσκετ αναδεικνύει την σημασία του. Τις επιπτώσεις και την ευρύτερη φιλοσοφία τις βλέπουμε συνεχώς μπροστά μας σε κάθε παιχνίδι. Το Πυθαγόρειο των 370 αποδείξεων άλλαξε τα μαθηματικά. Το ίδιο έκανε και η τριγωνική των 11 πρωταθλημάτων στο μπάσκετ. Μα πάνω απ όλα ο τρόπος που ο Phil Jackson προσέγγισε τους παίκτες του και τους προετοίμασε για τον αγώνα. Ο ίδιος έγραψε στα αποδυτήρια των Bulls τα λόγια του Walt Whitman. "Από εδώ και στο εξής θα σταματήσουμε να αναζητούμε την τύχη μας, εμείς οι ίδιοι είμαστε η τύχη μας".